powrot do bloga
/
/
marketing
/
DSA - akt o usługach cyfrowych - zmiany dla małych przedsiębiorców w 2024

DSA - akt o usługach cyfrowych - zmiany dla małych przedsiębiorców w 2024

Hauer Mateusz LinkedIn
DSA - akt o usługach cyfrowych - zmiany dla małych przedsiębiorców w 2024

Wielu przedsiębiorców działających w internecie, takich jak właściciele sklepów internetowych, dostawcy usług SaaS, prowadzący blogi czy platformy edukacyjne, z pewnością zastanawia się, jakie konkretne zmiany niesie ze sobą DSA. Informacje na ten temat w sieci są obfite, ale dla mniejszych firm, które nie operują na tak dużą skalę jak giganci jak Facebook, Google czy Amazon, mogą być one przytłaczające.

W niniejszym artykule postaram się przedstawić DSA z perspektywy przedsiębiorców, którzy prowadzą swoje działalności online, ale na mniejszą skalę niż najwięksi gracze na rynku. Przedstawię, w jaki sposób ustawa o usługach cyfrowych realnie wpływa na ich biznes i jakie zmiany muszą wprowadzić, aby działać zgodnie z nowymi przepisami prawa.

spis treści:

Co to jest DSA - akt o usługach cyfrowych

DSA, czyli ustawa o usługach cyfrowych, to unijne rozporządzenie, które ma bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich UE.

W odróżnieniu od dyrektywy OMNIBUS, DSA działa bezpośrednio, nie wymagając uchwalania odrębnych ustaw przez poszczególne państwa członkowskie, podobnie jak miało to miejsce w przypadku RODO. Dyrektywa OMNIBUS z kolei wymagała implementacji w krajowych porządkach prawnych, jak to miało miejsce w Polsce w przypadku ustawy o prawach konsumenta.

Pewne zapisy DSA zaczęły obowiązywać już od 16.11.2022 r., natomiast pozostałe przepisy weszły w życie 17.02.2024 r.

DSA jest nazywane konstytucją internetu, ale regulacje dotyczące branży internetowej nie ograniczają się jedynie do tego aktu prawnego. Istnieją także inne przepisy, których zakres obejmuje tę tematykę, a o nich szeroko opowiadam w przedostatniej części tego przewodnika.

Czy DSA mnie dotyczy?


DSA wprowadza zobowiązania dla dostawców usług pośrednich.

Ale co to takiego ta usługa pośrednia?

Bez zbędnych udziwnień i komplikacji, sięgnijmy po definicję z samego rozporządzenia, żeby nie było żadnych wątpliwości.

„Usługa pośrednia” oznacza jedną z następujących usług społeczeństwa informacyjnego:
(I) usługę „zwykłego przekazu” polegającą na transmisji w sieci telekomunikacyjnej informacji przekazanych przez odbiorcę usługi lub na zapewnianiu dostępu do sieci telekomunikacyjnej;
(II) usługę „cachingu” polegającą na transmisji w sieci telekomunikacyjnej informacji przekazanych przez odbiorcę usługi, obejmującą automatyczne, pośrednie i krótkotrwałe przechowywanie tej informacji, dokonywane wyłącznie w celu usprawnienia późniejszej transmisji informacji na żądanie innych odbiorców;
(III) usługę „hostingu” polegającą na przechowywaniu informacji przekazanych przez odbiorcę usługi oraz na jego żądanie;
Art. 3 lit. g) DSA

Kogo dotyczy DSA


Prowadząc działalność w środowisku internetowym, istnieje łatwa możliwość stania się dostawcą usług hostingowych. Dla przykładu, wystarczy udzielać użytkownikom prawa do:

  • Publikowania opinii na produktach w sklepie internetowym,
  • Dodawania postów na forum,
  • Zostawiania komentarzy pod artykułami,
  • Tworzenia notatek do lekcji kursów,
  • Uzupełniania profili użytkowników o określone informacje,
  • Tworzenia wirtualnych wizytówek.

Wszystkie te funkcje opierają się na przechowywaniu informacji, przekazywanych użytkownikowi na jego żądanie, co klasyfikuje się jako usługi hostingowe. To, czy korzystasz z zewnętrznego hostingu, czy serwery nie należą do ciebie, nie ma znaczenia.

Ważne
To, że nie świadczysz usług zaplecza technicznego, umożliwiającego przechowywanie informacji przekazywanych przez użytkownika, nie ma znaczenia.Na przykład, system komentarzy Disqus. Użytkownicy nie zakładają kont w twojej usłudze, a w usłudze Disqus. Komentarze nie są przechowywane po twojej stronie, lecz przez Disqus. Pomimo tego, w zakresie usług hostingowych powinieneś być traktowany jako dostawca, ponieważ to ty decydujesz, czy użytkownicy mogą zamieszczać komentarze pod twoimi artykułami, zarządzasz nimi, masz możliwość moderacji, itp.

Na przykład forum utworzone w ramach GitHub Discussions. Użytkownicy nie zakładają kont na twojej platformie, a w GitHub. Posty na forum nie są przechowywane po twojej stronie, lecz przez GitHub. Niemniej jednak, w zakresie usług hostingowych powinieneś być traktowany jako dostawca, ponieważ to ty decydujesz o istnieniu forum, zarządzasz nim, masz kontrolę nad moderacją postów, itp.

Na przykład grupa na Facebooku. Użytkownicy nie zakładają kont w twojej usłudze, lecz na Facebooku. Posty w grupie nie są przechowywane po twojej stronie, lecz przez Facebooka. Niemniej jednak, w kontekście usług hostingowych, powinieneś być uznawany za dostawcę, ponieważ to ty decydujesz o istnieniu grupy, zarządzasz nią, masz możliwość moderacji.

Czy prowadzisz serwis internetowy?

W DSA wyróżnia również specjalną kategorię dostawców hostingu: platformy internetowe. Pozwól mi ponownie przytoczyć słowa unijnego ustawodawcy.

Platformy internetowe, takie jak serwisy społecznościowe lub internetowe platformy umożliwiające konsumentom zawieranie z przedsiębiorcami umów zawieranych na odległość, należy zdefiniować jako dostawców usług hostingu, którzy nie tylko przechowują informacje przekazane przez odbiorców usługi na ich żądanie, ale także rozpowszechniają publicznie te informacje na żądanie odbiorców usługi.
fragment motywu 13 DSA


Innymi słowy, jeśli nie tylko przechowujesz informacje od użytkownika, ale także udostępniasz te informacje (na przykład, klient przesyła opinię o produkcie przez formularz, a opinia jest publikowana w sklepie, a użytkownicy prowadzą dyskusje pod lekcjami kursu online), to zakwalifikujesz się jako dostawca platformy internetowej.

Z uwagi na dodatkowe obowiązki platform internetowych, prawodawca unijny przewidział pewne wyłączenie w akcie swojej łaskawości.

Dostawców usług hostingu nie należy uznawać za platformy internetowe, w przypadku gdy publiczne rozpowszechnianie jest zaledwie nieznaczną i wyłącznie poboczną cechą, która jest nierozerwalnie powiązana z inną usługą, lub nieznaczną funkcją głównej usługi, której to cechy lub funkcji z obiektywnych względów technicznych nie można wykorzystywać bez tej innej lub głównej usługi, a włączenie takiej cechy lub funkcji nie jest sposobem na obejście stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia mających zastosowanie do platform internetowych.
Na przykład taką cechę może stanowić sekcja gazety internetowej przeznaczona na komentarze, w przypadku której jest oczywiste, że ma ona charakter poboczny w stosunku do głównej usługi, jaką jest publikowanie wiadomości.
Natomiast przechowywanie komentarzy w sieci społecznościowej należy uznać za usługę platformy internetowej, gdy oczywiste jest, że nie jest to nieznaczna cecha oferowanej usługi, nawet jeżeli ma ona charakter poboczny w stosunku do publikowania wpisów.
fragment motywu 13 DSA


Zatem wydaje się, że prowadząc ten blog, pełnię rolę hostingodawcy, jednak już nie jestem dostawcą platformy internetowej, gdyż komentarze czytelników mają charakter poboczny w stosunku do moich artykułów. Chwała niech będzie!

W sytuacji, gdybym jednak zdecydował się utworzyć platformę edukacyjną, na przykład wykorzystując popularne rozwiązanie jak Circle i budując społeczność dyskutującą, dodającą komentarze, oraz udostępniającą własne materiały, wówczas pełniłbym rolę dostawcy usługi platformy internetowej.

Warto zauważyć, że coraz więcej twórców internetowych decyduje się na tworzenie własnych mini-platform społecznościowych w ramach różnych subskrypcji, co oznacza, że uzyskanie statusu platformy internetowej wcale nie jest dużo trudniejsze niż uzyskanie statusu hostingodawcy.

Dodatkowo, nie zapominajmy o tym, że platformami internetowymi są także marketplace, a tych w sieci pojawia się coraz więcej, także w przypadku mniejszych firm. Na przykład niedawno miałem do czynienia z mini-marketplace'em oferującym kursy językowe online tworzone przez różnych lektorów.

DSA - jakie obowiązki mnie dotyczą?

Teraz, gdy już wiesz, jak określić, czy DSA dotyczy Twojej działalności, skoncentrujmy się na tym, co powinieneś zrobić, jeśli stwierdzisz, że świadczysz usługi hostingowe lub działasz jako platforma internetowa.


Jeśli jesteś dostawcą usługi hostingu, masz obowiązek:

  1. Wyznaczyć punkt kontaktowy.
  2. Wyznaczyć przedstawiciela (jeśli siedziba firmy znajduje się poza UE).
  3. Ustalić warunki świadczenia usług (regulamin), precyzując zasady dotyczące:
  4. niedopuszczalnych treści,
  5. moderacji treści,
  6. algorytmicznego podejmowania decyzji,
  7. zmiany warunków korzystania z usług.
  8. Wdrożyć mechanizm zgłaszania nielegalnych treści.
  9. Przewidzieć możliwość odwoływania się przez użytkowników od podjętych przez ciebie decyzji.
  10. Przygotować się do współpracy z organami państwowymi w kwestii nielegalnych treści.

Jeśli dodatkowo świadczysz usługę platformy internetowej, musisz być przygotowany na udostępnianie określonych informacji na żądanie koordynatora ds. usług cyfrowych.

Za chwilę omówię szczegółowo wymienione obowiązki, przy czym zignoruję obowiązki podmiotów, które nie są mikroprzedsiębiorstwami ani małymi przedsiębiorstwami, oraz obowiązki bardzo dużych platform internetowych.

Punkt kontaktowy

Teraz, kiedy już wiesz, jak określić, czy DSA dotyczy Twojej działalności, przejdźmy do kroków, które powinieneś podjąć, gdy stwierdzisz, że świadczysz usługi hostingowe lub prowadzisz platformę internetową.

Dostawcy usług pośrednich wyznaczają pojedynczy punkt kontaktowy umożliwiający im bezpośrednią komunikację – drogą elektroniczną – z organami państw członkowskich, Komisją i Radą Usług Cyfrowych, o której mowa w art. 61, na potrzeby stosowania niniejszego rozporządzenia.
Dostawcy usług pośrednich wyznaczają pojedynczy punkt kontaktowy umożliwiający odbiorcom usługi bezpośrednią i szybką komunikację z nimi, drogą elektroniczną i w sposób przyjazny dla użytkownika, w tym poprzez umożliwienie odbiorcom usługi wyboru środków komunikacji, które nie mogą opierać się wyłącznie na zautomatyzowanych narzędziach.
Art. 11 i 12 DSA

Aby spełnić ten wymóg, najłatwiej jest włączyć odpowiednie informacje w treść regulaminu oraz sekcję kontaktową, obejmując np.:

Administrator wyznaczył elektroniczny punkt kontaktowy związany z Serwisem przeznaczony do bezpośredniej komunikacji z organami państw członkowskich, Komisją, Radą Usług Cyfrowych: kontakt@xxx.pl. Ten sam punkt kontaktowy może być wykorzystywany przez Użytkownika do bezpośredniej i szybkiej komunikacji z Administratorem. Komunikacja może być prowadzona w języku polskim lub angielskim.

Przedstawiciel

Wymóg desygnowania przedstawiciela dotyczy jedynie podmiotów bez siedziby w UE, lecz świadczących usługi w obrębie Unii Europejskiej. Jeżeli Twoja firma ma siedzibę w UE, nie ma konieczności podejmowania tych kroków.

Dostawcy, którzy nie mają siedziby w Unii, ale oferują usługi w Unii wyznaczają na piśmie osobę prawną lub fizyczną do działania w charakterze ich przedstawiciela prawnego w jednym z państw członkowskich, w których dostawca oferuje swoje usługi.
Art. 13 DSA

Warunki świadczenia usług

Artykuł 14 DSA określa kryteria dotyczące warunków świadczenia usług, co wpływa na treść używanego przez Ciebie regulaminu. Regulamin powinien zawierać informacje dotyczące:

  1. Ograniczeń w korzystaniu z usługi, takie jak niedopuszczalne treści.
  2. Zasad moderacji treści, szczególnie w obszarze komentarzy czy opinii w sklepie internetowym.
  3. Procedury zmiany regulaminu, w tym informowanie o znaczących modyfikacjach.
  4. Prawo do zakończenia korzystania z usługi.

Jeśli usługa jest głównie kierowana do małoletnich, warunki świadczenia usług powinny być zrozumiałe i dostosowane do ich wieku.

W związku z DSA warto przejrzeć aktualny regulamin i ocenić, czy spełnia on wymagania prawne. Jeśli wcześniej uwzględniałeś tematy związane z niedopuszczalnymi treściami, moderacją czy procedurami zgłoszeń od użytkowników, możliwe, że konieczne będą jedynie niewielkie poprawki. Natomiast jeśli regulamin był wcześniej przygotowany pobieżnie, może wymagać bardziej kompleksowych zmian. DSA, w pewnym sensie, formalizuje i uznaje za istotne pewne zasady, które już wcześniej powinny być stosowane, co potwierdza profesjonalne podejście do biznesu.

Moderacja treści


Kwestie związane z moderacją stają się istotne, gdy w Twoim serwisie, sklepie internetowym lub aplikacji użytkownicy mają możliwość publikowania swoich treści, takich jak:

  • Komentarze pod artykułami,
  • Opinie o produktach,
  • Posty na platformie edukacyjnej,
  • Pytania pod lekcjami kursu,
  • Posty na forum,
  • Zdjęcia/avatary w profilach użytkowników,
  • Informacje o prowadzonej działalności w ramach wirtualnej wizytówki.

Treści publikowane przez użytkowników mogą być nielegalne lub naruszać regulamin, co wymaga zastosowania moderacji. Odpowiedzią na to mogą być różne działania, takie jak:

  • Odmowa publikacji treści,
  • Usunięcie treści,
  • Uniemożliwienie dostępu do treści,
  • Depozycjonowanie treści,
  • Ograniczenie lub wyłączenie monetyzacji treści,
  • Zawieszenie lub zakończenie świadczenia usługi na rzecz użytkownika,
  • Zawieszenie lub zamknięcie konta użytkownika.

Jednak prowadzenie moderacji nie może opierać się na subiektywnych kryteriach. Zasady moderacji muszą być jasno określone w regulaminie, uwzględniając standardy wprowadzone przez DSA.

Zobacz również:

Treści nielegalne a niezgodne z regulaminem


Rozporządzenie DSA zapewnia ci podstawy do moderowania treści uznawanych za nielegalne.

Jednak istnieje wyzwanie związane z tym, że definicja treści nielegalnych w ramach tego rozporządzenia jest dość niejasna.

„Nielegalne treści” oznaczają informacje, które same w sobie lub przez odniesienie do działania, w tym sprzedaży produktów lub świadczenia usług, nie są zgodne z prawem Unii lub z prawem jakiegokolwiek państwa członkowskiego, które jest zgodne z prawem Unii, niezależnie od konkretnego przedmiotu lub charakteru tego prawa;
Art. 3 lit. h) DSA

Treściami uznawanymi za nielegalne są z pewnością te, które łamią prawa autorskie, na przykład, gdy użytkownik udostępnia zdjęcia bez odpowiednich praw. Podobnie, treści naruszające czyjeś dobra osobiste, jak fałszywe oskarżenia o kradzież, również kwalifikują się jako nielegalne. Przykłady takich naruszeń znajdują się również w samej treści DSA.


Przykładowo może to być udostępnianie obrazów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, bezprawne udostępnianie prywatnych obrazów bez zgody, cyberstalking, sprzedaż produktów niespełniających wymogów lub podrobionych, sprzedaż towarów lub świadczenie usług z naruszeniem prawa ochrony konsumentów, nieuprawnione wykorzystanie materiałów chronionych prawem autorskim, nielegalne oferowanie usług zakwaterowania lub nielegalna sprzedaż żywych zwierząt.
Z kolei film wideo naocznego świadka potencjalnego przestępstwa nie powinien być uważany za nielegalną treść tylko dlatego, że przedstawia on czyn zabroniony, w przypadku gdy nagrywanie lub rozpowszechnianie takiego filmu wśród ogółu społeczeństwa nie jest nielegalne na mocy prawa krajowego lub prawa Unii.
Fragment motywu 12 DSA


Treści uznawane za nielegalne mogą być moderowane, nawet jeśli nie są wyraźnie zakazane w regulaminie. Jednak co w przypadku sytuacji, gdy użytkownik systematycznie umieszcza posty promujące swoje usługi w wątkach przeznaczonych do merytorycznych dyskusji społeczności? Albo może unika obraźliwych treści, ale stosuje wulgaryzmy?

Jeśli chcesz moderować więcej niż tylko treści uznawane za nielegalne, konieczne jest jasne określenie niedozwolonych treści w regulaminie. W ten sposób stają się one, zgodnie z terminologią DSA, treściami niezgodnymi z warunkami korzystania z usług. Oto przykładowa klauzula regulaminowa.

Użytkownik nie może zamieszczać Treści Użytkownika, które:a) są niezgodne z tematyką danego modułu tematycznego lub grupy zainteresowań — wypowiedzi powinny być związane z treściami pojawiającymi się w ramach Platformy lub Grupy Społecznościowej, szeroko pojętym rozwojem kompetencji Użytkowników;
b) powielają treści, które pojawiały się wcześniej w Grupie Społecznościowej. Przed zamieszczeniem nowej treści Użytkownik jest zobowiązany upewnić się, że podobna treść nie została zamieszczona wcześniej;
c) dotyczą spraw technicznych związanych z funkcjonowaniem Grupy Społecznościowej lub Platformy – sprawy techniczne powinny być zgłaszane przez Użytkowników elektronicznie na adres e-mail XXX ;
d) zawierają linki;
e) służą prowadzeniu działalności konkurencyjnej wobec Operatora, np. promowaniu konkurencyjnych platform internetowych;
f) służą prowadzeniu niedozwolonych działań reklamowych, promocyjnych, marketingowych, w szczególności poprzez zamieszczanie reklam, sprzedaż oraz promowanie produktów, usług, projektów, zbiórek. Wyjątek stanowią posty cykliczne zamieszczane przez administratorów Grup Społecznościowych, które będą służyć działaniom reklamowym, promocyjnym, marketingowym Użytkowników;
g) służą prowadzeniu działań zakazanych przez prawo, np. próbom oszustwa i wyłudzania środków finansowych od innych Użytkowników;
h) nawołują do przemocy wobec jakichkolwiek istot żywych, w tym zwierząt, lub pochwalają taką przemoc;
i) propagują jakikolwiek faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa;
j) nawołują do nienawiści na tle różnic płciowych, seksualnych, narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, lub pochwalają taką nienawiść;
k) znieważają grupę ludności albo poszczególne osoby z powodu jej przynależności płciowej, seksualnej, narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości;
l) zawierają treści o charakterze szowinistycznym i mizoginistycznym, jak również noszące znamiona dyskryminacji płciowej;
m) zniesławiają lub znieważają jakąkolwiek osobę trzecią;
n) naruszają dobra osobiste jakiejkolwiek osoby trzeciej;
o) zawierają wulgaryzmy lub inne treści o charakterze obraźliwym;
p) nawołują do zachowań niebezpiecznych lub pochwalają takie zachowania;
q) obrażają uczucia religijne;
r) mogą wywoływać dyskomfort innych Użytkowników, w szczególności poprzez brak empatii lub szacunku innych Użytkowników
s) naruszają obowiązujący porządek prawny lub dobry obyczaje w inny sposób.

Jeśli potrzebujesz promocy z założeniem lub prowadzeniem strony internetowej lub sklepu poznaj nasze usługi:

Algorytmiczne podejmowanie decyzji


DSA wprowadza nowe przepisy, które kładą nacisk na prawo użytkownika do informacji w przypadku automatycznego podejmowania decyzji dotyczących jego osoby. Czy uważasz, że to nie dotyczy właśnie ciebie?

Nawet pozornie proste funkcje, takie jak komentarze, mogą korzystać z algorytmicznego podejmowania decyzji. Na przykład każdy przesłany komentarz może być automatycznie oceniany pod kątem treści niedozwolonych, takich jak wulgaryzmy, co może skutkować zablokowaniem publikacji. Użytkownik powinien być poinformowany o tym procesie, a także mieć dostęp do ścieżki odwoławczej, która umożliwia ludzką kontrolę nad decyzją algorytmu.

Chociaż może to wydawać się nadmiernym uregulowaniem, celem tych przepisów jest ochrona użytkowników. Przyjrzyjmy się sytuacji, gdzie serwis internetowy, będący jedynym miejscem, gdzie escape roomy mogą promować swoje usługi, zdecyduje się na automatyczną weryfikację i blokowanie nieprawidłowych treści. Brak możliwości odwołania się od decyzji algorytmu mógłby prowadzić do sytuacji, w której niektórzy właściciele escape roomów byliby wykluczeni z rynku z powodu niezrozumiałych dla nich decyzji maszynowych.

Zgłoszenia niedozwolonych treści

Wszystkie podmioty świadczące usługi hostingu, bez względu na zakres działalności, nawet jeśli ogranicza się to jedynie do obsługi komentarzy na blogu czy opinii w sklepie internetowym, są zobowiązane do przestrzegania postanowień zawartych w artykule 16 DSA.

Dostawcy usług hostingu wdrażają mechanizmy umożliwiające dowolnej osobie lub dowolnemu podmiotowi zgłoszenie im obecności w ich usłudze określonych informacji, które dana osoba lub dany podmiot uważają za nielegalne treści. Mechanizmy te muszą być łatwo dostępne i przyjazne dla użytkownika oraz muszą pozwalać na dokonywanie zgłoszeń wyłącznie drogą elektroniczną.
Art. 16 ust. 1 DSA


Najłatwiejszym sposobem spełnienia tego zobowiązania jest zastosowanie formularza umożliwiającego przesłanie zgłoszenia, na przykład w przypadku, gdy komentarz zawiera treści nawołujące do nienawiści lub materiał stanowi plagiat.

Choć mechanizm ten nie jest niczym nowym i już wcześniej stosowany był w ramach procedury notice & takedown, związanego z wyłączeniem odpowiedzialności dostawców usług hostingowych za przechowywane treści, Akt o usługach cyfrowych wprowadza precyzyjne wytyczne dotyczące wymagań, jakie muszą spełniać tego rodzaju rozwiązania.

Mechanizmy muszą być mechanizmami ułatwiającymi dokonywanie wystarczająco precyzyjnych i odpowiednio uzasadnionych zgłoszeń. W tym celu dostawcy usług hostingu przyjmują niezbędne środki umożliwiające im i ułatwiające dokonywanie zgłoszeń zawierających wszystkie poniższe elementy:
a) wystarczająco uzasadnione wyjaśnienie powodów, dla których dana osoba lub dany podmiot zarzucają, że odpowiednie informacje stanowią nielegalne treści;
b) jasne wskazanie dokładnej elektronicznej lokalizacji informacji, takiej jak dokładny adres URL lub dokładne adresy URL, oraz, w stosownych przypadkach, dodatkowe informacje umożliwiające identyfikację nielegalnych treści, stosownie do rodzaju treści i konkretnego rodzaju usługi hostingu;
c) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres e-mail osoby lub podmiotu dokonujących zgłoszenia, z wyjątkiem zgłoszenia dotyczącego informacji uznawanych za związane z jednym z przestępstw, o których mowa w art. 3–7 dyrektywy 2011/93/UE;
d) oświadczenie potwierdzające powzięte w dobrej wierze przekonanie osoby lub podmiotu dokonujących zgłoszenia, że informacje i zarzuty w nim zawarte są prawidłowe i kompletne.
Art. 16 ust. 2 DSA


Wymogi przedstawione powyżej stanowią konkretne wskazówki dotyczące projektowania mechanizmu zgłaszania treści, obejmującego m.in. odpowiednie pola w formularzu.

Należy jednak pamiętać, że samo wprowadzenie odpowiedniego mechanizmu to tylko część zadania. Skuteczność tego rozwiązania zależy także od właściwie zaprojektowanej procedury obsługi zgłoszeń po ich przesłaniu.

Jeżeli zgłoszenie zawiera elektroniczne dane kontaktowe osoby lub podmiotu, które dokonały zgłoszenia, dostawca usług hostingu bez zbędnej zwłoki przesyła takiej osobie lub takiemu podmiotowi potwierdzenie otrzymania zgłoszenia.
Dostawca powiadamia także bez zbędnej zwłoki taką osobę lub taki podmiot o swojej decyzji w odniesieniu do informacji, których dotyczy zgłoszenie, przekazując informacje na temat możliwości odwołania się od podjętej decyzji.
Dostawcy usług hostingu rozpatrują wszystkie zgłoszenia, które otrzymują w ramach mechanizmów, o których mowa w ust. 1, oraz podejmują decyzje w odniesieniu do informacji, których dotyczą zgłoszenia, w sposób terminowy, niearbitralny i obiektywny oraz z zachowaniem należytej staranności. Jeżeli na potrzeby takiego rozpatrywania lub podejmowania decyzji korzystają oni ze zautomatyzowanych środków, uwzględniają informacje na ten temat w powiadomieniu, o którym mowa w ust. 5.
Art. 16 ust. 4, 5 i 6 DSA


Obsługa zgłoszenia nielegalnych treści może skutkować różnymi działaniami, takimi jak:

  • Usunięcie zgłoszonej treści,
  • Ograniczenie dostępu do zgłoszonej treści,
  • Zmniejszenie widoczności zgłoszonej treści w wynikach wyszukiwania,
  • Zablokowanie możliwości monetyzacji zgłoszonej treści,
  • Uniemożliwienie dalszego korzystania z usługi przez użytkownika odpowiedzialnego za nielegalne treści.

Należy jednak pamiętać, że nie tylko zgłaszający powinien otrzymać informację od dostawcy usługi. Jeśli zgłoszenie zostanie uznane za zasadne, użytkownik odpowiedzialny za nielegalne treści powinien być poinformowany o podjętych działaniach, chyba że brak jest dostępnych danych kontaktowych. Informacja ta powinna zawierać uzasadnienie podjętej decyzji.

Uzasadnienie musi zawierać co najmniej następujące informacje:
a) wskazanie, czy decyzja obejmuje usunięcie informacji, uniemożliwienie dostępu do nich, depozycjonowanie lub ograniczenie widoczności informacji lub zawieszenie lub zakończenie płatności pieniężnych odnoszących się do takich informacji albo nakłada inne środki, o których mowa w ust. 1, w odniesieniu do informacji, oraz, w stosownych przypadkach, zakres terytorialny decyzji i okres jej obowiązywania;
b) fakty i okoliczności, na podstawie których podjęto decyzję, w tym w stosownych przypadkach informację, czy decyzję podjęto na podstawie zgłoszenia dokonanego zgodnie z art. 16 czy na podstawie dobrowolnych czynności sprawdzających prowadzonych z własnej inicjatywy oraz, gdy jest absolutnie niezbędne, tożsamość zgłaszającego;
c) w stosownych przypadkach informacje na temat wykorzystania zautomatyzowanych środków podczas podejmowania decyzji, w tym informację, czy decyzję podjęto w odniesieniu do treści wykrytych lub zidentyfikowanych z wykorzystaniem zautomatyzowanych środków;
d) jeżeli decyzja dotyczy potencjalnie nielegalnych treści, wskazanie podstawy prawnej, na której opiera się decyzja, oraz wyjaśnienia dotyczące powodów, dla których na tej podstawie uznaje się dane informacje za nielegalne treści;
e) jeżeli decyzja opiera się na zarzucanej niezgodności informacji z warunkami korzystania z usług dostawcy usługi hostingu, wskazanie podstawy umownej, na której opiera się decyzja, oraz wyjaśnienia dotyczące powodów, dla których uznaje się dane informacje za niezgodne z tą podstawą;
f) jasne i przyjazne dla użytkownika informacje na temat przysługujących odbiorcy usługi możliwości odwołania się od decyzji, w szczególności w stosownych przypadkach za pośrednictwem wewnętrznych mechanizmów rozpatrywania skarg, pozasądowego rozstrzygania sporów i sądowych środków odwoławczych.
Art. 17 ust. 3 DSA


Aby ułatwić zrozumienie, użyjmy przykładu:

Zakładamy, że prowadzisz platformę edukacyjną w internecie, gdzie użytkownicy mogą zamieszczać komentarze. Twoja platforma musi mieć mechanizm zgłaszania nielegalnych treści, a więc projektujesz odpowiedni formularz zgłoszeniowy. W regulaminie opisujesz szczegółową procedurę obsługi zgłoszeń.

Przychodzi zgłoszenie od użytkownika, informujące, że komentarz od Kowalskiego zawiera oczerniające treści dotyczące konkurenta. Twoim zadaniem jest rozpatrzenie zgłoszenia i podjęcie decyzji, co zrobić z tym konkretnym komentarzem. Po dokonaniu oceny, informujesz zgłaszającego o swojej decyzji. Jeśli uznałeś zgłoszenie za uzasadnione, informujesz także autora komentarza (Kowalskiego).

Ważne jest, aby zarówno zgłaszający, jak i autor komentarza mieli możliwość odwołania się od podjętej decyzji. Choć sam mechanizm zgłaszania treści może wydawać się prosty, obsługa całego procesu wymaga precyzyjnie określonej procedury, która powinna być zapisana w regulaminie i stosowana zgodnie z nią.

Poniżej znajdziesz przykład uproszczonej procedury opisanej w regulaminie.

  1. Użytkownik, który uważa opublikowaną w Serwisie treść za nielegalną lub naruszającą warunki Regulaminu, może przesłać do Administratora zgłoszenie dotyczące tej treści.
  2. Jeżeli zgłoszenie zawiera elektroniczne dane kontaktowe Użytkownika, Administrator bez zbędnej zwłoki przesyła Użytkownikowi potwierdzenie otrzymania zgłoszenia.
  3. Administrator rozpatruje zgłoszenie oraz podejmuje decyzję co do treści, której dotyczy zgłoszenie, w sposób terminowy (do 14 dni), niearbitralny, obiektywny i z zachowaniem należytej staranności.
  4. O podjętej decyzji Administrator powiadamiania Użytkownika bez zbędnej zwłoki.
  5. Decyzja Administratora może polegać na usunięciu treści lub pozostawieniu treści w Serwisie.
  6. Użytkownik może odwołać się od decyzji Administratora w terminie 14 dni od otrzymania uzasadnienia jej usunięcia.
  7. Odwołanie powinno zawierać wyczerpujące uzasadnienie.
  8. Administrator rozpatruje odwołania w terminie 14 dni.

Odwołania użytkowników


Korzystanie z DSA wiąże się z podjęciem różnych decyzji, takich jak:

  1. Usunięcie treści po przeprowadzeniu kontroli własnej.
  2. Usunięcie treści w wyniku zgłoszenia do weryfikacji.
  3. Uznanie zgłoszenia treści za niezasadne.
  4. Zablokowanie konta użytkownika z powodu zakazanych działań.

Ważne jest, aby każda podjęta decyzja była podlegała możliwości odwołania przez użytkownika. Na szczęście, dla mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorstw, szczegółowe regulacje dotyczące wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg, jakie przewiduje DSA, nie mają zastosowania. Wystarczy wprowadzić prostą procedurę odwoławczą.

Coroczne raportowanie a DSA – czy dotyczy każdego?

W obszarze zgłoszeń treści nielegalnych w serwisach dostawcy zostaną zobowiązani do corocznego raportowania ilości takich zgłoszeń, jakie otrzymają od użytkowników. Te punkty kontrolne głównie mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa w sieci poprzez nadzorowanie i reagowanie na treści nielegalne publikowane w Internecie.

Na szczęście ten wymóg nie obejmuje mikro i małych przedsiębiorców, ponieważ został on wyłączony zgodnie z przepisami DSA.

Współpraca z organami państwowymi


Każdy dostawca usługi hostingowej powinien być przygotowany do współpracy z organami państwowymi w zakresie swojej działalności. Taka współpraca może obejmować:

  1. Wykonanie działań zgodnie z nakazem otrzymanym od właściwego organu.
  2. Udzielenie informacji dotyczących użytkowników na żądanie organu.
  3. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Nie będziemy zagłębiać się zbyt szczegółowo w te obowiązki, ponieważ artykuł jest już dość obszerny. W praktyce, z pewnością zaczniesz interesować się nimi w chwili otrzymania konkretnego nakazu od organu. Warto jednak już teraz zwrócić uwagę na treść art. 18 DSA.

W przypadku gdy dostawca usług hostingu poweźmie jakiekolwiek informacje dające podstawę do podejrzenia, że popełniono, popełnia się lub może dojść do popełnienia przestępstwa zagrażającego życiu lub bezpieczeństwu osoby lub osób, natychmiast informuje o swoim podejrzeniu organy ścigania lub organy sądowe zainteresowanego państwa członkowskiego lub zainteresowanych państw członkowskich i przekazuje wszystkie dostępne informacje na ten temat.
Art. 18 DSA

W przypadku dwóch pierwszych z wymienionych obowiązków, czyli podjęcia działań w wyniku nakazu organu i udzielenia informacji na jego żądanie, aktualizacja zachodzi dopiero w momencie otrzymania konkretnego nakazu. Natomiast art. 18 DSA zmienia tę logikę – tutaj to ty musisz być czujny i proaktywnie działać, reagując na ewentualne potrzeby już przed ich formalnym zgłoszeniem czy nakazem.

Obowiązek sprawozdawczy


Jeśli pełnisz rolę nie tylko jako hostingodawca, ale również jako dostawca platformy internetowej, akt o usługach cyfrowych nakłada na ciebie dodatkowy obowiązek sprawozdawczy. Na szczęście, dla mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorców, którzy nie kierują bardzo dużymi platformami internetowymi, ten obowiązek ogranicza się do udzielania informacji na żądanie koordynatora ds. usług cyfrowych.

W przypadku otrzymania takiego żądania, musisz przekazać informacje dotyczące średniej liczby aktywnych użytkowników twojej platformy miesięcznie. Koordynator ds. usług cyfrowych może również zażądać dodatkowych informacji związanych z tym obliczeniem, wymagając wyjaśnień i uzasadnień dotyczących użytych danych.

Istotne jest zrozumienie, że liczba użytkowników ma wpływ na określenie statusu platformy jako bardzo dużej, co z kolei narzuca dostawcy platformy dodatkowe zobowiązania. W związku z tym konieczne jest utrzymanie mechanizmu umożliwiającego weryfikację prawidłowego ustalenia statusu platformy.

Jakie kary grożą za nieprzestrzeganie DSA?


W każdym kraju istnieje koordynator ds. usług cyfrowych, który pełni kluczową rolę w egzekwowaniu przestrzegania DSA. Użytkownik, uznając, że dostawca usług narusza postanowienia DSA, może zgłosić skargę do tego koordynatora. Osoba poszkodowana ma także możliwość dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej.

Koordynator ma uprawnienia do monitorowania przestrzegania DSA zarówno na podstawie skarg użytkowników, jak i z własnej inicjatywy. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, możliwe są sankcje finansowe, sięgające nawet do 6% rocznego światowego obrotu firmy.

Podobnie jak w przypadku RODO, egzekwowanie DSA i nałożenie kar ma swoje podobieństwa. Jednak główną motywacją powinna być nie tylko obawa przed sankcjami, lecz również chęć prezentowania się jako profesjonalny podmiot dbający o wizerunek w oczach użytkowników. Ci, dobrze poinformowani przez media, staną się kolejnym kanałem do wyrażania swojego niezadowolenia w przypadku nawet najmniejszych problemów z usługodawcą.

DSA - nie tylko obowiązki


W trakcie lektury tego artykułu można dojść do wniosku, że DSA nakłada na ciebie dodatkowe obowiązki, co może budzić pewne obawy. Warto jednak zauważyć, że DSA pełni również funkcję tarczy ochronnej.

Tarcza ta stanowi zabezpieczenie przed odpowiedzialnością za treści generowane przez użytkowników.

Dzięki DSA, w sytuacji, gdy użytkownik umieszcza na twojej stronie komentarz naruszający czyjeś dobra osobiste, nie ponosisz odpowiedzialności za tę treść, nawet jeżeli jest ona rozpowszechniana na twojej witrynie.

W przypadku świadczenia usługi społeczeństwa informacyjnego polegającej na przechowywaniu informacji przekazanych przez odbiorcę usługi dostawca usług nie ponosi odpowiedzialności za informacje przechowywane na wniosek odbiorcy usługi, pod warunkiem że dostawca:
a) nie ma faktycznej wiedzy o nielegalnej działalności lub nielegalnych treściach, a w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych – nie wie o stanie faktycznym lub okolicznościach, które w sposób oczywisty świadczą o nielegalnej działalności lub nielegalnych treściach; lub
b) podejmuje bezzwłocznie odpowiednie działania w celu usunięcia lub uniemożliwienia dostępu do nielegalnych treści, gdy uzyska taką wiedzę lub wiadomość.
Art. 6 ust. 1 DSA

Jeśli więc archiwizujesz treści dostarczane przez użytkowników na swojej platformie, próba uniknięcia zastosowania DSA nie jest uzasadniona, gdyż w ten sposób zrezygnujesz z ochrony, jaką zapewnia to rozporządzenie.

DSA a inne regulacje prawne


DSA to jedno z wielu rozporządzeń prawnych, które mają zastosowanie do platform internetowych, aplikacji i sklepów online.

Warto zauważyć, że wiele postanowień DSA można również interpretować w kontekście innych przepisów. Prawodawstwo europejskie zdaje się stosować klarowną technikę nazywania rzeczy po imieniu. Początkowo wprowadzono ogólne przepisy mające na celu zwalczanie nieuczciwej konkurencji i praktyk rynkowych, a z biegiem czasu tworzono bardziej precyzyjne, ukierunkowane regulacje.

Podobnie było w przypadku OMNIBUSA, gdzie wcześniej można było uznać niezgodne z rzeczywistością prezentowanie obniżek cen za nieuczciwą praktykę rynkową. Podobnie jest teraz z DSA, gdzie wymóg informowania o zmianach w warunkach usług jest obecny także w przepisach prokonsumenckich.

Czy technika legislacyjna Unii Europejskiej jest właściwa i osiąga zamierzone cele, to kwestia godna rozważenia. Jednak pewne jest to, że przedsiębiorcy internetowi funkcjonują w coraz bardziej skomplikowanym środowisku prawnym. W Polsce każdy sklep, serwis czy aplikacja internetowa muszą uwzględniać szereg przepisów, takich jak DSA, ustawa o prawach konsumenta, Kodeks cywilny, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, RODO, ustawa o ochronie danych osobowych, ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawa o ochronie baz danych, prawo własności przemysłowej, prawo telekomunikacyjne, ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (która prawdopodobnie zostanie zmieniona ze względu na DSA).

Jako przykład na karkołomność regulacji może posłużyć artykuł 25 DSA, który dotyczy dark patterns.

Dostawcy platform internetowych nie mogą projektować, organizować ani obsługiwać swoich interfejsów internetowych w sposób, który wprowadza w błąd odbiorców usługi lub nimi manipuluje lub w inny istotny sposób zakłóca lub ogranicza zdolność odbiorców ich usługi do podejmowania wolnych i świadomych decyzji.
Art. 25 DSA


Przepis art. 25 DSA nie obejmuje mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorstw.

Nie oznacza to jednak, że te mniejsze podmioty mogą swobodnie stosować techniki projektowania interfejsów internetowych, które wprowadzają w błąd czy manipulują użytkownikami. Ponieważ oprócz DSA istnieje także ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a dark patterns są jednoznacznie uznawane za tego typu nieuczciwe praktyki. W tym kontekście, zachowanie uczciwości i unikanie podwójnych standardów w zależności od skali działalności jest zdecydowanie uzasadnione.

DSA a DMA


DMA, czyli Akt o Rynkach Cyfrowych (Digital Market Act), to kolejny enigmatyczny skrót, który wpisuje się w szeroko zakrojoną reformę rynku internetowego. Jego celem jest ograniczenie wpływu gigantycznych firm internetowych na decyzje społeczeństwa, zwłaszcza w kontekście zakupów. Wiele z tych decyzji jest wynikiem działania algorytmów, z którymi przeciętny użytkownik czy mały przedsiębiorca mają niewielkie szanse konkurowania.

Na czym skupia się DMA

DMA skupia się na redukcji pokazywania konkretnych reklam przez duże firmy z dużymi budżetami reklamowymi, a także na ograniczeniu łączenia informacji o użytkownikach. Ponadto, stara się wprowadzić uczciwą konkurencję, umożliwiając mniejszym przedsiębiorcom promowanie swoich usług, zwłaszcza tych o charakterze niszowym.

Co obejmuje

Rozporządzenie DMA obejmuje głównie gigantyczne podmioty, takie jak Facebook czy Google. Warto zauważyć, że zarówno DSA (Rozporządzenie o Świadczeniu Usług Online) jak i DMA są rozporządzeniami, co oznacza, że obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, bez konieczności transpozycji na poziomie krajowym. Polska będzie musiała dostosować pewne przepisy, zwłaszcza ustawę o świadczeniu usług drogą elektroniczną, ale na to prawdopodobnie przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać.

Wykluczenia DSA


Jeśli prowadzisz mikro lub małe przedsiębiorstwo, nie musisz spełniać poniższych obowiązków i zakazów:

  1. Obowiązek sprawozdawczy: Nie musisz publikować corocznego sprawozdania dotyczącego moderowania różnego rodzaju treści, jakiego dokonałeś w ciągu roku.
  2. Obowiązek tworzenia wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg: Nie jesteś zobowiązany do utworzenia wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg.
  3. Obowiązek umieszczania informacji o możliwości korzystania z pozasądowych sposobów rozwiązywania sporów: Nie musisz udostępniać informacji o możliwości korzystania przez użytkowników z pozasądowych sposobów rozwiązywania sporów.
  4. Obowiązek wprowadzenia środków dla "podmiotów zaufanych": Nie musisz wprowadzać środków technicznych i organizacyjnych umożliwiających traktowanie priorytetowo zgłoszeń kierowanych przez "podmioty zaufane".
  5. Obowiązek zapewnienia środków przeciwko nadużyciom: Nie jesteś zobowiązany do wprowadzenia środków zapobiegających nadużyciom i ochrony przed nimi.
  6. Obowiązek sprawozdawczy w zakresie sporów i zawieszeń usług: Nie musisz raportować liczby sporów przekazanych do organów pozasądowego rozstrzygania sporów ani liczby przypadków zawieszenia usług dla użytkowników dopuszczających się nadużyć.
  7. Zakaz projektowania manipulacyjnych interfejsów: Nie możesz być oskarżony o projektowanie interfejsu internetowego w sposób wprowadzający w błąd lub manipulujący odbiorcami usługi.
  8. Obowiązek informowania o charakterze reklamy: Nie musisz informować o charakterze reklamy, identyfikować osób czy podmiotów prezentowanych w reklamie ani ujawniać informacji o płatniku.
  9. Obowiązek stosowania systemu przejrzystości rekomendacji: Nie musisz wprowadzać systemu zapewniającego przejrzystość w rekomendacjach.
  10. Obowiązek ochrony małoletnich: Nie jesteś zobowiązany do wprowadzenia środków zapewniających ochronę małoletnich.

Mikro i małe przedsiębiorstwa mają głównie obowiązki związane z zgłaszaniem przestępstw, utworzeniem punktów kontaktowych oraz informowaniem o ograniczeniach treści zawierających treści niedozwolone, a także utworzeniem systemu zgłaszania takich treści.

Podsumowanie


DSA znajduje zastosowanie wobec wszelkich platform internetowych, sklepów, aplikacji i innych rozwiązań online, które przechowują informacje przekazywane przez użytkowników, takie jak opinie w sklepach internetowych, komentarze na stronach internetowych czy posty na platformach społecznościowych.

Mikroprzedsiębiorcy i małe przedsiębiorstwa, które nie kwalifikują się jako bardzo duże platformy internetowe, mają mniej obowiązków niż ich więksi konkurenci, jednak nadal muszą podjąć konkretne kroki w celu spełnienia wymagań DSA od 17 lutego 2024 roku.

Moderacja treści stanowi kluczowe wyzwanie dla wszystkich, niezależnie od rozmiaru przedsiębiorstwa. Oprócz tego istnieją inne obowiązki, na które należy zwrócić uwagę, a wszystko to zostało szczegółowo opisane w moim artykule.

Warto podkreślić, że DSA nie tylko nakłada obowiązki, ale także przewiduje prawa, zwłaszcza ochronę przed odpowiedzialnością za treści generowane przez użytkowników.

Należy pamiętać, że zakres regulacji DSA nie obejmuje pełnej tematyki biznesu internetowego. Brak zakazu w DSA niekoniecznie oznacza, że coś jest dozwolone, a zastosowanie innych regulacji również wymaga uwagi. W biznesie online kluczowe jest świadome stosowanie się do różnych norm prawnych.

Zobacz również

Jesteś gotowy na POWER ?

Potrzebujesz świeżego spojrzenia ?

Rozwiń i zaangażuj użytkowników.
Usprawnij obsługę procesów sprzedaży oraz doświadczenia Klientów.

Uwolnij z nami swój  potencjał cyfrowy
agencja digital marketing